• Thema: Inclusieve pedagogie
  • Media:

 

Dr. Tracy Edwards is docent in Special Education, Inclusive Pedagogies and Digital Learning aan de Leeds Beckett University.  In deze blog verkent ze de notie ‘iedereen toegang geven tot het gewone onderwijsaanbod’, die centraal staat in de academische literatuur over inclusieve pedagogie (bijv. Florian, 2015).

Inclusieve pedagogie is een benadering om les te geven aan alle leerlingen (Florian 2015).  Het is een alternatief voor klaspraktijken waarbij activiteiten worden gepland die passend worden geacht voor de “meeste” leerlingen, naast “extra” of “andere” activiteiten voor “sommigen” (Black-Hawkins en Florian 2012).  Inclusieve pedagogie begint met het begrip “iedereen” en vraagt ons om na te denken hoe we het totale leeraanbod kunnen uitbreiden naar iedereen, voordat we leerlingen in ‘vaardigheidsgroepen’ plaatsen. 

De implementatie van inclusieve pedagogie begint daarom met het “iedereen toegang geven tot het gewone onderwijsaanbod” (Black-Hawkins en Florian 2012, p. 575).  

Hoe kan een leerkracht “iedereen toegang geven tot het gewone onderwijsaanbod” in diens klas?  Hieronder vind je een paar voorbeelden die zijn verkend door leerkrachten als onderdeel van het project “Proud to Teach All”.

Voorbeeld één: Een tekst ‘voorverwarmen’.

“De kosten van het huren van een roeiboot zijn € 6,50 voor het eerste half uur en € 2,00 voor elk half uur daarna.  Priya en haar vriendinnen willen graag een boot huren.  Ze hebben samen € 20,00.  

Hoe lang kunnen ze de roeiboot huren?”

Het ‘voorverwarmen’ van een tekst omvat het voorbereiden van leerlingen op wat ze zo gaan lezen, voordat je de tekst aan ze voorlegt.  Het voorverwarmen van de bovenstaande redactiesom kan bijvoorbeeld betekenen dat je 5 minuten besteedt aan het doorlopen van de onderstaande PowerPoint-dia met foto’s van een “roeiboot", een briefje van € 20,00 en van “Priya” en haar vriendinnen.  Hiermee kunnen termen waarmee niet alle leerlingen bekend zijn worden geïntroduceerd, zoals “huren” en “roeiboot”.   Een leerkracht kan ook fysieke voorwerpen gebruiken die een aantal van deze termen verbeelden. 

Door een redactiesom “voor te verwarmen” krijgt waarschijnlijk een groter percentage leerlingen er toegang toe. Hierdoor hoeft de leerkracht minder verschillende simultane activiteiten te plannen voor verschillende vermeende “vaardigheidsgroepen” in diens klas.  In plaats van de vermoeiende taak uit te voeren om verschillende werkbladen voor een les te maken, kan de leerkracht de activiteit ook responsief en informeel aanpassen (bijvoorbeeld door leerlingen de optie te geven om de kosten voor de boothuur omlaag te brengen naar € 5,00).

Voorbeeld twee: ‘Autismevriendelijke’ benaderingen toepassen op alle leerlingen.

Visuele tijdsschema’s binnen een klaslokaal geven de volgorde van een schooldag aan en/of de volgorde van activiteiten in een les.  Ze worden geassocieerd met autismeonderwijs en worden vaak gezien als een interventie speciaal voor leerlingen met de diagnose autisme.  Voor sommigen kan een visueel tijdsschema worden ondersteund met Nu/Hierna-bordjes die een overzicht geven voor een leerling over wat er “nu” gebeurt en wat ze snel hierna gaan doen (zie de onderstaande voorbeelden).

In mijn eigen ervaring als leerkracht kunnen alle kinderen en jonge mensen in scholen profiteren van visuele tijdsschema’s en niet alleen degenen die als autistisch zijn gediagnosticeerd.  Het onderzoek naar wachttijden voor een diagnose (Crane et al. 2018; Kelly et al. 2019) en over de onvolkomenheden van het diagnostische proces (Crane et al. 2018) suggereren dat autisme een obstakel voor participatie en leren kan zijn in veel lessen, voor veel meer kinderen en jonge mensen in onze klassen dan we aanvankelijk zouden denken.  Visuele tijdsschema’s ondersteunen waarschijnlijk ook leerlingen met aandachtsproblemen, problemen met het werkgeheugen of de “tijdblindheid” die wordt geassocieerd met ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder).  Visuele tijdsschema’s kunnen ook nuttig zijn om de spanning weg te nemen die we allemaal kunnen voelen wanneer we niet weten hoe onze dag gaat verlopen.  Ik weet dat ik zelf als ik naar een vergadering ga, eerst graag een agenda wil hebben, of een flipover wil zien met een schema voor de dag.

Eén leerkracht met wie ik ooit samenwerkte, gaf les aan tieners in een alternatieve onderwijsomgeving in Engeland voor leerlingen die waren uitgesloten van andere scholen.  Geen van de leerlingen in zijn klas had een diagnose autisme, maar ze profiteerden allemaal van een visueel tijdsschema aan de muur.  Hoewel dit visuele tijdsschema contextueel klopte en er heel anders uitzag dan de schema’s in de bovenstaande afbeeldingen (vaak een PowerPoint-dia die was afgedrukt op A3-papier), was het principe achter het gebruik exact hetzelfde.  Ik heb gemerkt dat bij het onderzoeken van specialistische strategieën die verband houden met bepaalde speciale onderwijsbehoeften, het vaak zin heeft om na te denken over hoe deze kunnen worden gekanaliseerd naar “iedereen toegang geven tot het gewone onderwijsaanbod” voor alle leerlingen in plaats van ze te beschouwen als oplossingen voor individuele leerlingen.  

Voorbeeld drie: Concrete voorwerpen gebruiken in alle leeftijdsgroepen.

Concrete voorwerpen zijn fysieke objecten waarmee we werken en omgaan.  In het rekenonderwijs kan een voorbeeld van een concreet voorwerp een set van speelgoedzeedieren zijn om te tellen, of ‘basis-tien’ sets waarmee leerlingen kunnen tellen in 1-, 10- en 100-tallen. Concrete voorwerpen zijn meestal te vinden in de lagere klassen.  In mijn ervaring worden ze echter minder gebruikt in het hogere primaire en het voorgezet onderwijs.

Het creëren van een positieve cultuur voor het gebruik van concrete voorwerpen bij oudere leerlingen, in alle curriculumonderdelen, is één manier van “iedereen toegang geven tot het gewone onderwijsaanbod”.  Dit kan bijvoorbeeld het gebruik van artefacten in het geschiedenis en religie-onderwijs omvatten, of het gebruik van modelbouwsets zodat leerlingen de interacties tussen subatomaire deeltjes bij natuurkunde kunnen nabootsen. 

Hoewel het aanbieden van verschillende activiteiten voor “sommige” leerlingen soms nog steeds een noodzaak kan zijn, stelt een “subtiele maar diepgaande verschuiving in het denken”(Florian et al. 2010, p. 712) weg van “meeste” en “sommige” ons in staat om verder te kijken dan vermeende lacunes bij individuele kinderen en ons te richten op onderwijs voor iedereen.  Het ondersteunt daarom een “optimistischere kijk op de menselijke leerbaarheid” (Hart et al. 2004, p. 11). 

BLACK-HAWKINS, K. en FLORIAN, L., 2012. Classroom teachers craft knowledge of their inclusive practice. Teachers and Teaching: Theory and Practice, vol. 18, no. 5, [Beschikbaar via: DOI 10.1080/13540602.2012.709732].

CRANE, L., BATTY, R., ADEYINKA, H., GODDARD, L., HENRY, L.A., en HILL, E.L., 2018. Autism Diagnosis in the United Kingdom: Perspectives of Autistic Adults, Parents and Professionals. Journal of Autism and Developmental Disorders, vol. 48, no. 11, [Beschikbaar via: DOI 10.1007/s10803-018-3639-1].

FLORIAN, L., 2015. Inclusive Pedagogy: A transformative approach to individual differences but can it help reduce educational inequalities? Scottish Educational Review, vol. 47, no. 1.

FLORIAN, L., YOUNG, K., en ROUSE, M., 2010. Preparing teachers for inclusive and diverse educational environments: Studying curricular reform in an initial teacher education course. International Journal of Inclusive Education.

HART, S., DIXON, A., DRUMMOND, M.-J., en MCINTYRE, D., 2004. Learning without Limits. Plaats: Milton Keynes. Uitgever: Open University Press.

KELLY, B., WILLIAMS, S., COLLINS, S., MUSHTAQ, F., MON-WILLIAMS, M., WRIGHT, B., MASON, D., en WRIGHT, J., 2019. The association between socioeconomic status and autism diagnosis in the United Kingdom for children aged 5–8 years of age: Findings from the Born in Bradford cohort. Autism, vol. 23, no. 1, [Beschikbaar via: DOI 10.1177/1362361317733182].

Gerelateerd materieel:

Op 24 augustus 2023 vond het slotevent plaats van het Erasmus+-project 'Proud to Teach All' om de successen te vieren. Het event bracht de dialoog op gang over inclusief onderwijs met leerkrachten, a…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

De Belgische Nationale TV (VRT1) kwam op bezoek en maakte een reportage in de partnerschool in Porto om te tonen hoe inclusief onderwijs in Portugal werkt. Hoe draagt de school uit dat dive…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

‘Inclusief’ is een documentaire, geregisseerd door de bekende Belgische filmmaker, Ellen Vermeulen. Het is een film die de ervaringen met het Vlaamse schoolsysteem vastlegt van kinderen en jongeren m…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

‘Inclusief’ is een documentaire, geregisseerd door de bekende Belgische filmmaker, Ellen Vermeulen.  Het is een film die de ervaringen met het Vlaamse schoolsysteem vastlegt van kinderen en jongeren …

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

  Dr. Annet De Vroey, gespecialiseerd lerarenopleider en onderzoeker in inclusief onderwijs, gidst ons door het kader van inclusieve pedagogie. Hoe versterkt dit kader onze dagelijkse praktijk…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

    Op 15 februari 2023, hostte de Hogeschool Utrecht een internationaal symposium 'Inclusive Education: What Else?'  Het programma omvatte bijdragen van onderzoekers, schoolleiders, leerkr…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Een student van de UGent ging in gesprek met de mama van Maren. Maren heeft specifieke onderwijsbehoeften en gaat naar een gewone school. De mama van Maren noemt de drie gouden sleutels die van h…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

In deze podcast bespreken twee Nederlandse studenten hun ideeën met betrekking tot de vraag: hoe ziet de ideale klas eruit? Ze bespreken deze ideale klas vanuit verschillende perspectieven en del…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Ebanur zit in haar laatste jaar van de master Orthopedagogie aan de Universiteit Gent. Ze doet een zogenoemde inclusiestage, waarin ze kinderen met specifieke ondersteuningsnoden ondersteunt op e…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

De leerkrachten in deze podcast werken in een reguliere school. De school heet Oskara Kalpaka Liepaja secondary school Nr.15. Een leerkracht geschiedenis, een sociaal pedagoog en een psycholoog d…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

In deze podcast deconstrueert prof. Manuela Sanches Ferreira het concept inclusie, ze gebruikt hiervoor voorbeelden uit haar werk als professor en onderzoeker. Prof. Manuela Sanches Ferreira is c…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

In deze podcast bespreken twee leerkrachten in opleiding van de Hogeschool Utrecht kansenongelijkheid. Ze vragen zich af hoe we leerlingen optimale kansen kunnen geven die aansluiten bij hun tale…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Inclusieve pedagogie begint met een engagement om "uit te breiden wat je beschikbaar stelt voor sommige leerlingen naar alle leerlingen" (Black-Hawkins en Florian 2012, p. 575). Dit verschilt van…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

De wetenschappelijke literatuur over inclusieve klaspraktijken geeft ons een inkijk in wat een inclusieve leerkracht precies denkt en doet. In deze video bespreekt Tracy Edwards van de Leeds Beck…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Voor Kristine Niedre-Lathere, hoofd van de afdeling Gemeentelijk onderwijs voor de Letse stad Liepaja, is het belangrijk dat scholen diversiteit omarmen en dat ze de middelen krijgen om ermee te …

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Inclusieve pedagogie is een kader dat ons helpt te zien hoe leerkrachten de school en het leren toegankelijk maken voor alle leerlingen. Het houdt ons gefocust op de volgende (k…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

In wat volgt, legt Tracy Edwards van de Leeds Beckett University (UK) uit wat de metafoor ‘topografie’ betekent voor inclusief lesgeven.  Dit lijkt misschien een gekke vraag. Je vraagt je miss…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Hans Schuman verliet in juni 2021 zijn baan aan de Hogeschool Utrecht om met pensioen te gaan.  In deze aflevering spreekt hij met Peter De Vries, een docent aan de Hogeschool, over zijn 45-jarig…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Het Zuid-Afrikaanse concept van ‘umbutu’ benadrukt de wederzijdse afhankelijkheden tussen mensen en hoe het komt dat door onze relaties met anderen, we ons gevoel van identiteit construeren. Het …

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Inclusieve praktijk in het onderwijs omvat het werken met en luisteren naar anderen.  Hierdoor stellen we onze eigen aannames aan de kaak en zien we alternatieve manieren om te interpreteren wat er i…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

In deze video spreekt Rachel Lofthouse, Professor of Teacher Education aan de Leeds Beckett University in Engeland, met twee inspirerende directeuren die zich inzetten voor het versterken van inclusi…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Tracy Edwards, docent aan de Leeds Beckett University (UK), legt uit hoe we in het onderwijs vaak denken volgens de ‘normaalverdeling’. Ze benadrukt hoe belangrijk het is dat we dat denken afwijz…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Basisschool 't Zwaluwnest in Wachtebeke ging enkele jaren geleden aan de slag met een nieuwe leesmethode, genaams LIST (Lezen IS Tof). Er wordt elke dag ongeveer een half uur gelezen op school. I…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Basisschool De Klaproos in Geraardsbergen focust op het ondersteunen van hun leerlingen in hun groeiproces naar zelfstandigheid en verantwoordelijkheid. Maar zij vroegen zich af, hoe goed slagen …

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Na een succesvolle carrière in het leiden van scholen is Cathy Gunning nu educatief consultant met specialisatie in de vroege jaren en de inclusie van kinderen die ervaring hebben met verzorgd wo…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

Op 22 maart 2023 vond een evenement plaats met medewerkers van scholen die deel uitmaken van de Gosport and Fareham Multi-Academy Trust in Engeland. Het evenement werd bijgewoond door leerkrachte…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media:

  Op 10 mei 2023 vond een evenement plaats op het Ministerie voor Onderwijs in Brussel, waarbij leerkrachten, schoolleiders, beleidsmakers, belangenbehartigers van ouders, professionals van me…

  • Thema Thema:
  • Duurtijd Duurtijd: 0- 0min
  • Media Media: